سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

267

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

سوم - آن وجهى است كه فقط از قبل عربيت شناخته مىشود ( يعنى از ظاهر و از قبل الفاظ فهميده مىشود ) . چهارم - وجهى است كه نميداند آن را مگر خدا . لكن جمهور متكلمين در اين آيه توجيهاتى نموده‌اند اول مقصود از قوله تعالى أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فرود آمدن آيات خدا است و اينكه آمدن آيات را آمدن خودش ناميده براى عظمت شأن آيات است مثل اينكه وقتى لشگر بيايند گويند سلطان آمده و شاهد بر اين مطلب آيه بالا است فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ تا آنجا كه ميگويد وجه ششم كه نزد من واضح‌ترين وجوهست اين است كه از آن آيه اول يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً و آيه بعد فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ راجع بيهوديها و خطاب به آنان است و بنا بر اين قوله تعالى هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ حكايت يهوديها است و معنى آيه چنين مىشود كه يهوديها دين تو را قبول نميكنند مگر اينكه خدا و ملائكه بيايند در سايه‌بانهايى از ابر سفيد ، آيا نميبينى آنها با موسى چه كردند مثل اينكه گفتند لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً . وقتى گفتيم آيه اعتراض بيهوديها است مانعى ندارد كه آيه را به ظاهر خود باقى گذاريم زيرا كه مذهب يهوديها تشبيه است و آمد و رفت را بر خدا جايز ميدانند چنانچه مىگفتند خدا در كوه طور براى موسى در سايه‌اى از ابر تجلى نموده و چون از حضرت محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم چنين خواهشى نمودند اين آيه حكايت گفتار سخيف آنان است كه بعقيده نادرست خود منتظرند خداوند بر آنها فرود آيد پس بنا بر اين معنى آيه به ظاهر خود باقى است . و در پاسخ اشكال كه اگر معنى آيه اينطور باشد چه وجهى دارد قوله تعالى وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ گويد چون حق تعالى حكايت نمود دشمنى آنان را و اينكه قبول اسلام نميكنند مگر به اين شرط فاسد در مقام تهديد فرموده ( بازگشت امور بسوى خدا است ) پس از آنكه توجيهاتى از متكلمين نقل مىكند گفته نزد من اين